Voor De Ommekeer

Nadat Quintin Schevernels als CEO betrokken was bij de verkoop van Layar is hij begonnen aan het schrijven van Suits en Hoodies. In gesprek met Paul van Liempt gaat hij verder in op het boek en vertelt hij wat essentieel is om als startup die éne succesvolle te worden, waar er 99 anderen falen. Een van de belangrijkste zaken is volgens Schevernels de (bedrijfs)cultuur. “De cultuur bepaalt hoe je met elkaar tot succes komt.” Om de vergelijking met sport te maken: er is meer nodig dan alleen goede spelers. De cultuur bepaalt of men iets voor een ander over heeft, bijvoorbeeld “of er gaten voor anderen worden dichtgelopen”. Succesvolle bedrijven hebben een sterke cultuur die ook duidelijk is vastgelegd. Daarbij gaat hij ook in op de cultuur bij Funda, het bedrijf waar Schevernels nu CEO van is.

Don’t worry, be happy” seems to be the motto of modern human beings. In his new book ‘Nihilism’ Nolen Gertz shows that nihilism is everywhere. In conversation with David van Overbeek this Assistant professor of applied ethics clarifies the concept and explains the urge of a book on nihilism in times of climate change, inequality, Trump and Brexit. What we call peace, is what philosophers have described as nihilism, according to Gertz. “I want to stay home with my family, watch tv, relax, be happy, have my car, have my vacation, have my retirement: then I have a happy live.” This means that politics is not my concern. It creates an increasingly peaceful appearance of the world. Gertz states however that with the greatest inequality and climate disaster of today, we cannot hide our head in the sand anymore, because the sand is on fire. Our way out of nihilism? Gertz’ concern with modern technology is that we seek therapeutic methods to avoid suffering, rather than facing ourselves. The solution lies in sufferin

In de elf jaar dat Julia Wouters politiek adviseur is geweest van Lodewijk Asscher heeft ze gezien dat vrouwen in de politiek te veel aan de zijkant staan. In haar nieuwe boek, De zijkant van de macht, laat Wouters zien welke krachten een gelijk speelveld voor man en vrouw in de politiek tegenwerken. In dit gesprek met Marlies Dekkers gaat ze onder andere in op de vele factoren waar we ons nog niet van bewust zijn. Een treffend voorbeeld is Obamacare. In de eerste blauwdruk van dit zorgpakket waren de mammografie en het uitstrijkje vergeten. Dit zou volgens Wouters nooit zijn gebeurd als er vrouwen aan tafel hadden gezeten. Volgens Wouters hebben we een beeldbank in ons hoofd waarin plaatjes en ideeën zitten van hoe macht en leiderschap eruit zien: daarin komen met name witte, heteroseksuele mannen in voor. Hoe gaan we dit patroon in de politiek doorbreken?  

De hegemonie van internetplatforms heeft de journalistiek voorgoed veranderd. En niet in goede zin. Hoogleraar Ontwikkelingen in de publieke opinie Henri Beunders noemt in gesprek met Paul van Liempt het internet een atoombom. Beunders pleit voor een teruggang naar het idee van de krant als clubblad. De burger is namelijk geëmancipeerd geraakt door het internet en zit niet langer te wachten op een elite en bijbehorende media die de burger uitleggen hoe het zit. Dit neerkijken op de burger heeft volgens Beunders mensen als Trump en Johnson enorm in de kaart gespeeld. De journalistiek moet zich afvragen waartoe het op aarde is, aldus Beunders. Ze moet duidelijk laten zien op welk moreel fundament zij beweegt. “De verwarring is dat men daar nu niet meer over praat, allemaal onder het mom: wij zijn objectief en onafhankelijk”. Maar het wordt juist tijd voor een ommekeer: De journalist moet terug naar het idee van het clubblad. De krant moet kleur bekennen.

Dat techgiganten zoals Google, Facebook en Amazon zeer machtig zijn wordt steeds duidelijker. De vraag is hoe we er mee omgaan en wat er aan te doen is. In gesprek met Ad Verbrugge legt Arief Hühn, hoofd van Denktank FreedomLab, uit waarom hij niet in een wereld wil leven waar technologie zich op deze manier ontwikkelt en 'big tech' zoveel macht heeft. De centrale vraag volgens hem: “Hoe besturen we de data-infrastructuur?” Welke oplossingen ziet Hühn? Allereerst pleit hij voor een bewustwording dat technologie in ontwerp niet iets neutraals is. Hij ziet een nieuw ecosysteem voor zich waar techbedrijven niet direct beschikking hebben over de data, maar waar de eindgebruiker zelf grip kan houden hierop. Hoe realistisch is dit scenario? Is dit niet een utopie in onze door technologie gedreven kapitalistische maatschappij? Hühn denkt van niet. Hij bespreekt concrete oplossingen in de techniek en ziet een unieke kans voor Europa om zich te onderscheiden van het door Amerika bestierde internet.

In gesprek met Ad Verbrugge vertelt Martijn Jeroen van der Linden hoe ons geldstelsel fundamenteel is veranderd door digitalisering en waarom we nu op een nieuw kantelpunt staan. “Vanaf de jaren ‘80 is de economie in de digitale ruimte geëxplodeerd.” Ongekende groei en dynamiek werd mogelijk. Maar ook: Schulden die met schulden werden gecompenseerd.  Volgens Van der Linden is het stelsel nu onhoudbaar geworden, mede omdat er na de financiële crisis geen fundamentele veranderingen zijn doorgevoerd. Het beleid van de ECB is er volgens hem slechts op gericht om de status quo in stand te houden. Dit systeem werkt ongelijkheid in de hand en is niet democratisch: “De ECB heeft op Sovjet-manier ingegrepen.” Stichting Ons Geld laat sinds 2012 een alternatief geluid horen en staat een fundamenteel ander geldstelsel voor. Hoe zit een dergelijk stelsel eruit en is een transitie vanuit het huidige systeem überhaupt wel mogelijk? Ook: Hoe passen private alternatieven, zoals Libra, in dit plaatje?

Het pensioenstelsel moet op de schop, aldus Herman Kappelle. In gesprek met Paul van Liempt legt deze hoogleraar fiscaal pensioenrecht uit dat het op deze manier niet langer kan: “De verplichtingen zijn hoger dan de bezittingen, dat kun je niet eindeloos volhouden”. Daarbij speelt de rente een cruciale rol. Binnen de pensioenen zijn drie zaken belangrijk: ‘hoeveel krijg ik?’, ‘met welke mate van zekerheid krijg ik het?’ en ‘hoeveel kost het?’. Aan deze knoppen zal moeten worden gedraaid en dan kom je uit bij de vraag: bij wie leggen we de pijn? Volgens Kappelle zal er ontegenzeggelijk moeten worden gekort op de pensioenen. Politici doen het niet, want die bekijken het per vier of acht jaar. Ook moet Kappelle de eerste pensioenfondsbestuurder nog tegenkomen die een dergelijke beslissing durft te nemen. Toch zal de toezichthouder de pensioenfondsen uiteindelijk op het matje roepen en de pensioenfondsen verplichten om te korten. Het grootste probleem hierbij volgens Kappelle: We hebben het de mensen niet voldoen

In tijden van polarisatie kan filantropie een brug slaan. Maar wat is nu precies filantropie? Hoogleraar filantropie Theo Schuyt legt in gesprek met Paul van Liempt uit dat de Amerikanen de term filantropie hebben gekaapt. Besos en Buffet de grootse weldoeners? “In Nederland hebben wij er veel meer talent voor.” Schuyt legt uit dat geld het probleem niet is, maar wat dan wel? Organisaties, met name onderwijsinstellingen, blijken niet ingericht te zijn op het ontvangen van giften. Het zit bij scholen niet in de mindset, terwijl er een grote bereidheid is om bij te dragen. Schuyt pleit ervoor dat scholen 5% procent van hun budget ook daadwerkelijk inzetten op het verwerven van giften. De sleutel tot succes is de maatschappelijke inbedding van de school. De Hermitage en het Maagdenhuis in Amsterdam zijn prachtige voorbeelden waar filantropie goed tot zijn recht is gekomen. Vermogende particulieren werkten samen met de (lokale) overheid om tot waardevolle projecten te komen. Schuyt benadrukt het belang van een om

In 2016 sloeg het rapport van de Inspectie van het Onderwijs in als een bom. Nederland bleek niet langer koploper op het gebied van kansengelijkheid in het onderwijs. Wat blijkt? De sociale en economische achtergrond van ouders is van steeds grotere invloed op hoe het kind door het schoolsysteem heen beweegt. Kinderen van hoogopgeleide ouders maken bijvoorbeeld een hogere kans op een voor hen gunstig schooladvies dan kinderen afkomstig uit andere milieus. In dit gesprek denkt Paul van Liempt met Inge de Wolf - onderwijsinspecteur en bijzonder hoogleraar onderwijssystemen - verder door op de implicaties van het rapport. Zo zijn er bijvoorbeeld weinig landen die hun scholen vrijer laten in het uitvoeren van onderwijsbeleid dan Nederland, maar is dit echter wel verstandig of moeten we af van de zogenoemde lumpsumfinanciering? En hoe staat het met het niveau van de leraar en de leerling? Heeft het invoeren van de rekentoets het gewenste effect? En hoe zit het met de verwachtingen die ouders van hun kinderen hebb

Door de vele discussies over de energietransitie zou je denken dat deze nog op handen is. Alex Muhring vertelt in gesprek met Paul van Liempt dat deze transitie reeds aan de gang is en met steeds grotere snelheid zich ontwikkelt. Als directeur van de zoncoalitie - een onafhankelijke partij die vraag en aanbod op de zonne-energiemarkt bij elkaar brengt - legt Alex Muhring uit wat de kansen zijn en op welke wijze de zoncoalitie vastgoedbeheerders beweegt naar het plaatsen van zonnepanelen.  Een duidelijk verhaal, maar waarom is pas vier tot zes procent van de Nederlandse daken voorzien van zonnepanelen? En waar komt het nog altijd heersende scepticisme vandaan met betrekking tot zonne-energie? Als oud-bankier en investment manager is volgens Alex Muhring het belangrijkste dat de onzekerheid wordt benoemd en weggenomen. Dit doet hij met zoncoalitie door vastgoedbeheerders een compleet plaatje voor te leggen en uit te zoeken wat voor elke partij specifiek het beste werkt. Daarnaast is er binnenkort weer een

In zijn boek Geen Paniek! houdt Ben Rogmans een pleidooi voor meer flexibiliteit, waarop hij in dit gesprek met Paul van Liempt verder ingaat. De strekking van zijn verhaal: Ja, banen zullen verdwijnen door robotisering en automatisering, maar daar zullen ook nieuwe banen voor in de plaats komen. Deze banen moeten echter wel door mensen zelf gecreëerd worden en dat vereist dat mensen zich moeten blijven ontwikkelen tijdens hun loopbaan, iets wat om tal van redenen nog te weinig lukt. Rogmans stelt voor een soort loopbaan-APK te ontwikkelen waarbij periodiek wordt gekeken of iemand nog wel op de juiste plek zit, of beter kan doorstromen. In dit gesprek legt hij uit waarom dit soort maatregelen nodig zijn en hoe hij dit voor zich ziet. 

Vorig jaar stapte Geertje Hulzebos als voorzitter uit het LSVb. Naar eigen zeggen bleek haar activistische agenda voor haar bestuursgenoten onhoudbaar en wilde ze tegelijkertijd haar idealen niet afzwakken om haar bestuursfunctie te behouden. In gesprek met Ad Verbrugge vertelt ze dat binnen organen als het LSVb structuren zijn ontstaan waar kritiek alleen tot op zekere hoogte kan worden ingebracht en voor onwelgevallige ideeën geen plaats is. Daar komt bij dat het er volgens Hulzebos niet activistisch genoeg aan toe gaat. Studenten en studentvertegenwoordigers zijn niet meer bereid de straat op te gaan om politieke druk uit te oefenen. Er ontbreekt een gemeenschapsgevoel onder studenten. Dit past binnen een trend van individualisering en commodificatie van het onderwijs, waardoor onderwijs als een individueel afgenomen dienst wordt gezien die zo efficiënt mogelijk moet worden aangeboden en afgestemd moet zijn op waar de markt om vraagt. Wat is er nodig om uitholling van het onderwijs verder tegen te gaan?

Onlangs verscheen het boek Witte Schuld van schrijfster Elma Drayer. In gesprek met Ad Verbrugge vertelt ze over de onderwerpen die ze aansnijdt in haar werk. Een kernbeweging in haar werk is de uit Amerika overgewaaide identiteitspolitiek. Dit gedachtegoed ligt ten grondslag aan allerlei culturele discussies in ons land, zoals die over zwarte piet. Toch blijft het gedachtegoed nog slecht begrepen, zelfs soms door de eigen achterban. Door zich te beroepen op een unieke claim op hun eigen culturele herkomst lijkt zich een nieuw soort essentialisme te ontwaren dat bepaalt wie mag spreken en oordelen over culturen. Zo ontstaan nieuwe tegenstellingen, wat op zijn minst verbazend is omdat het anti-essentialistisch denken van emancipatiebewegingen juist gericht was op het bevrijden van het individu uit zijn of haar culturele context. Nu lijkt het individu er weer in te worden opgesloten. Zien we hier een nieuw soort tribalisme ontstaan?

In gesprek met Paul van Liempt verkent Lex Hoogduin een aantal scenario’s met betrekking op de toekomst van het financieel stelsel zoals we dat kennen. Hoogduin stelt dat het stelsel onhoudbaar dreigt te worden. Wat zijn op dat moment de mogelijkheden en wat is de toekomst voor de financiële economie? Voor zo ver hij weet liggen bestaan er geen blauwdrukken voor een nieuwe financieel systeem, en dat maakt ons kwetsbaar. Die kwetsbaarheid ziet hem overigens niet alleen in de interne dynamiek van het huidige stelsel. Ook China oefent grotere druk uit om de dollar als wereld handelsmunt naar de troon te steken.

Yuri van Geest is veel in China en vertelt er graag over. Volgens hem doen we er goed aan het beeld dat we van China meekrijgen uit het nieuws te nuanceren. “In sommige steden in China zijn mensen veel gelukkiger en zelfverzekerder dan in New York”, zegt hij. Met Paul van Liempt bespreekt hij waarom China ook een voorbeeld voor het Westen kan zijn, bijvoorbeeld als het aankomt op de manier waarop ze innovatie aanpakken. Ook vertelt hij open over zijn spirituele inzichten, die hij heeft gekregen tijdens lange ‘walks’ waarin hij een diepe verbondenheid ervoer  met zijn omgeving en de mensen om hem heen. Ten slotte geeft hij zijn visie op hoe innovatie kan worden aangezwengeld. 

In dit gesprek spreekt Jaap Koelewijn met Alex Dowdalls, managen director en oprichter van AXVECO. Dowdalls is geboren in Schotland maar woont al dertig jaar in Nederland. Hij vertelt uitgebreid over het verschil in werkcultuur: waar in het Verenigd Koninkrijk de hiërarchie veel strikter tot uiting komt staat in Nederland het idee van draagvlak creëeren veel meer centraal. Het beviel hem en hij besloot na lang te hebben gewerkt in de management consultancy om zijn eigen bedrijf te beginnen. Bij AXVECO houdt hij zich onder andere bezig met vernieuwing van bedrijfsmodellen en risico management, volgens hem nog ondergewaardeerd in veel bedrijven en opleidingen. Als ondernemer staat hij nu voor hele andere uitdagingen, zoals het aannemen van juist personeel, iets wat hij nog steeds moeilijk vindt. Met Koelewijn gaat hij er over in gesprek.

Marcel Wanders is industrieel ontwerper en gaat bij Voor de Ommekeer in gesprek met Marlies Dekkers over veranderingen in zijn werkveld, en de invloed die dat heeft op ons dagelijks leven.  Zo bespreken ze onder andere de veranderende rol van design en het denken hierover: Is design tegenwoordig nog steeds zo mannelijk als in de twintigste eeuw, of zien we verschuivingen hierin? Hoe kunnen we design meer vrouwelijk maken? Maar ook: Wat doet de toenemende invloed van computermodellen met het ontwerpproces van de designer? Welke nieuwe vormen van design zien we ontstaan? 

De invloed van kunstmatige intelligentie is overal. Vaak ook op plekken waar we ons er misschien niet altijd van bewust zijn, bijvoorbeeld tijdens een sollicitatie. Tijdens een videointerview kan ons gezicht door algoritmes worden gescand op micro-expressies: zogenaamde gezichtsuitdrukking, te snel voor het menselijk oog om te registreren, die iets zouden weggeven over de werkelijke aard van onze persoonlijkheid. Zo kunnen bedrijven beter achterhalen wie ze in huis halen. Lijkt onschuldig. Is het niet. Tenminste, niet altijd. Hoe eerlijk is het bijvoorbeeld dat mensen niet doorhebben hoe hun beoordeling tot stand komt? En kloppen de theorieën achter de verklaringsmodellen eigenlijk wel? Siri Beerends, cultuursocioloog houdt zich bezig met de impact van dit soort situaties op persoonlijk en maatschappelijk niveau. Met David van Overbeek bespreekt ze hoe niet alleen data-interpretatie subjectief kan zijn, maar ook data-productie al gedreven wordt door een bepaalde kwantitatieve blik op de mens. Wat doet deze kw

Met de opkomst van het ambitieuze China in het Oosten en het afbrokkelen van de vanzelfsprekendheid van het transatlantische bondgenootschap bezint Europa zich op zijn plek in de wereld. Welke rol kan Europa spelen in een wereld die steeds meer door diverse machtsblokken wordt geregeerd in plaats van door één supermacht. In dit gesprek met Paul van Liempt vertelt Erik Dirksen over de manier waarop China op allerlei manieren probeert haar greep op de wereld probeert te versterken: door de aanleg van een nieuwe zijderoute, haar ambitieuze industriebeleid en de directe politieke invloed in toonaangevende technologiebedrijven. Hoe gaat Europa hiermee om? Daarnaast komt ook het klimaatakkoord aan bod: Heeft dit akkoord wel zin als China zich tegelijkertijd onttrekt aan allerlei internationale afspraken over uitstoot? En wat zijn de geopolitieke consequenties?

Bij Voor de Ommekeer volgen we de ontwikkeling van het ondernemerschap van Ronald Kouvelt op de voet. Zijn bedrijf Stucomm wordt getipt als dé nieuwe Tom Tom. Toen Van Liempt vorig jaar met Kouvelt in gesprek ging was hij vol enthousiasme over de toekomst en het groeipotentieel van zijn bedrijf. Onlangs hebben ze zelfs een ondernemersprijs in de wacht gesleept. Hoe gaat het nu met Stucomm en wat zijn de uitdagingen voor de komende tijd? Is Stucomm al winstgevend, of zitten ze nog vol in de uitbreidingsfase? Hoe ziet het veranderen van de onderwijswereld er achter de schermen uit? En natuurlijk: Wat zijn de uitdagingen die komen kijken bij het leiden van een organisatie die steeds groter wordt? Paul van Liempt vraagt het Ronald Kouvelt.