Voor De Ommekeer

In dit gesprek vertelt oud-partner van Nauta Dulith Monique van Dijken Eeuwijk over het belang van toezicht en de veranderende rol binnen de samenleving. Onlangs verloor de AFM een principiële rechtszaak tegen accountantskantoren EY en PwC. De AFM had de kantoren boetes opgelegd vanwege tekortkomingen in de controles op jaarrekeningen. Ondanks de verloren rechtszaak past het opleggen van de boetes in een trend die al langer gaande is: de AFM is steeds proactiever gaan optreden. Niet iedereen in de sector vindt dit een goede ontwikkeling. De vraag is bijvoorbeeld of de AFM wel de juiste partij is om te normeren, of dat deze taak strikt bij de wetgever zou moeten liggen. Ook: Moet de AFM misschien opgaan in DNB? Paul van Liempt gaat erover met Van Dijken Eeuwijk in gesprek. 

Nederland kent steeds meer zelfstandig ondernemers die gezamenlijk zorgen voor meer innovatie. Deze trend is niet zomaar ontstaan. Jarenlang heeft de overheid zich ingespannen om ondernemerschap makkelijker te maken in de verwachting dat een ondernemende economie Nederland uit de recessie zou trekken. Toch kent Nederland op Adyen na geen echte grote techbedrijven, zoals Facebook of Google, waarmee de vraag rijst of in Nederland minder ambitieuze risico’s genomen worden dan in de Verenigde Staten en waarom dat zo is. Paul van Liempt gaat in gesprek hierover met Erik Stam, hoogleraar strategie, organisatie en ondernemerschap. Samen bespreken ze hoe het gesteld is met het ondernemerschap in Nederland en wat de grote praktische en beleidsmatige uitdagingen zijn.

De periode na de kredietcrisis is voor banken een turbulente tijd geweest. Naast het op orde brengen van de balans is er sprake van een proces van centralisatie en standaardisatie, waar niet altijd onverdeeld enthousiast op wordt gereageerd. Zo worden kantoren gesloten en krijgen hoofdkantoren steeds meer zeggenschap over de dagelijkse gang van zaken. Ook automatisering speelt een belangrijke rol. Bijvoorbeeld in het beoordelen van aanvragen voor leningen, dat steeds vaker gebeurt op basis van geautomatiseerde processen en minder op basis van het oordeel van de bankier. En dat terwijl het groeiend aantal ondernemers juist meer vraagt om maatwerk. Hoe gaat de bank de economie van de toekomst bedienen? Is regelgeving op dit moment te streng? En zijn het MKB en particulieren eigenlijk nog wel interessant genoeg voor banken? Paul van Liempt gaat hierover in gesprek met Chris Buijink.

Eugene Sutorius was er vanaf het begin bij toen de Bildung Academie werd opgericht. Als docent retorica aan de UvA had hij al lang de diep gekoesterde wens samen met studenten vormingsonderwijs op te zetten. Naar zijn idee is er binnen het huidige onderwijssysteem een enorm tekort aan persoonlijke vorming, waarbij het bijvoorbeeld gaat over zaken als meesterschap, welsprekendheid en hoe mens te zijn in de moderne maatschappij. Samen met Ad Verbrugge bespreekt hij bij Voor de Ommekeer de waarde van persoonlijke vorming in het onderwijs, de kracht van welsprekendheid en het belang van het ontwikkelen van morele intuïties. Wat hem betreft beginnen eerder vandaag dan morgen met het uitrollen van Bildungonderwijs: “We lopen straks echt vast als we dit niet in het curriculum krijgen.”

Onlangs publiceerde Boris van der Ham een stuk in de Volkskrant waarin hij betoogt dat Nederlanders erg stiefmoederlijk om gaan met onze Nederlandse taal. Zijn conclusie: Het zou juist goed zijn volop in te zetten in beheersing van het Nederlands, al was het maar omdat er ook veel discussie en onvrede is in de samenleving over onze cultuur. In dit gesprek gaat hij in op zijn betoog en vertelt hij vanuit zijn ervaring binnen de culturele sector over de risico’s van het niet serieus nemen van je eigen taal. “De verankering van de Nederlandse taal in cultuurproducten wordt heel beperkt gehouden, wat geen recht doet aan de diversiteit van het Nederlands.” Dat wij Nederlanders zo instrumenteel omgaan met onze taal komt ook tot uitdrukking in de televisiewereld: “Nederland is bijvoorbeeld heel goed in het maken van documentaires en praatprogramma’s.” Echter, om een verhaal over je cultuur te kunnen articuleren moet je een heel ander register van taal en spraak inzetten, iets waar Nederland toch minder in uitblinkt

De problemen op de huizenmarkt zijn bekend: starters en mensen met middeninkomens kunnen niet gemakkelijk een huis financieren dat voldoet aan al hun wensen. Dit is niet alleen een individueel probleem. Bepaalde fiscale en politieke maatregelen hebben er voor gezorgd dat er ongelijkheden zijn ontstaan op de woningmarkt. Een bekend voorbeeld is de jubelton, die de kloof tussen rijk en arm vergroot. Tom van der Lubbe, medeoprichter van hypotheekadviseur Viisi, laat in dit gesprek zijn licht schijnen op een aantal weeffouten die in het financiële stelsel zijn geslopen. Deze weeffouten kunnen verregaande gevolgen hebben: niet alleen zorgt het voor ongelijkheid, maar ook de stabiliteit van de financiële sector komt het niet ten goede. Met het boek De onzichtbare hand van historicus Bas van Bavel in het achterhoofd pleit hij voor een herbezinning op de richting die het karakter van financiële markten nu nemen. Van Bavel laat in zijn werk bijvoorbeeld zien dat markten zich ontwikkelen en ook uitsluiting kunnen veroo

Van veel dingen is bekend dat een te veel ervan ook schadelijke gevolgen kan hebben, maar zoiets kan toch niet gelden voor democratie? Wie wil nu niet meer inspraak of politici die beter luisteren naar wat de achterban wil? Toch betoogt Van Oenen in zijn boek Overspannen Democratie dat wat we redelijkerwijs kunnen verwachten van onze democratie al sinds enige tijd zo goed als gerealiseerd is, en dat meer democratie misschien zelfs meer kwaad dan goed kan doen. In dit gesprek biedt hij een ander perspectief op politieke ideeën zoals het gekozen burgemeesterschap of directe democratie door referenda. Aan de hand van een kleine geschiedenis van de moderne democratie bespreekt hij met David van Overbeek hoe we in een spagaat zijn terecht gekomen, waarbij burgers aan de ene kant meer van de overheid zijn gaan verwachten en aan de andere kant juist meer zelf willen doen. Herkenbaar in onze tijd is hoe de overheid ons aanmoedigt om zelf mee te doen, maar dat de burger dat niet altijd kan opbrengen. Ook gaat van Oene

Over zijn jeugd weet Jan van den Maagdenberg zich nog te herinneren dat hij altijd het knapste en populairste jongetje van de klas volgde. “Ik dacht: als ik nu hem maar volg dan kan ik niets verkeerd doen”, zo vertelt hij openhartig. “Eigenlijk ligt daar een onzekerheid onder, die komt uit een onveilig jeugd.” Ook in zijn volwassen leven speelde dat nog lang mee en hij heeft aantal tegenslagen moeten overwinnen voordat hij uiteindelijk bij Manpower Group terecht kwam. Daar werd hij onder andere voorzitter van de OR en ervaart hij aan den lijve hoe macht werkt als hij wordt gepaaid. Na Manpower Group besluit Van den Maagdenberg om met zijn vrouw een yogacentrum op te richten in Frankrijk. Over zijn tumultueuze leven vertelt hij in dit gesprek met Jaap Koelewijn.

De ambitie van iedere start-up is om door een succesvolle scale-up uit te groeien tot een grotere organisatie. Toch blijft dit voor veel ondernemers tot op heden een droom: uit onderzoek blijkt dat het merendeel de fase van start-up niet weet te overstijgen. Wat hier een verschil zou kunnen maken is goed personeelsbeleid, iets dat volgens Wendy van Ierschot, oprichter van VIE People, nog vaak onderbelicht blijft. Ze stelt dat HR vaak een slechte naam heeft binnen bedrijven en dat er nogal eens op wordt neergekeken. “Onterecht,” stelt ze, “maar het vereist wel dat HR-medewerkers hun rol goed kunnen oppakken.” Hoe ziet deze ideale rol voor personeelszaken eruit? En hoe werkt dit in de snel veranderende omgevingen van start-ups? Paul van Liempt voelt haar aan de tand. 

Het was de grootvader van Oos Kesbeke die in 1948 aan het Waterlooplein in Amsterdam begon met het inleggen van tafelzuren. Je jonge Oos leerde bij hem en zijn vader al vroeg de kneepjes van het vak. Sinds 1999 bestiert hij de fabriek die inmiddels in Bos en Lommer is gevestigd. Met Paul van Liempt praat hij over hoe zijn tafelzuren steeds populairder en hipper zijn geworden. Ook vertelt hij over zijn samenwerking met sterrenkoks en sausfabrikanten waarmee hij de productportefeuille flink uitbreidt en de in zijn ogen doorgeslagen certificeringsregels die de overheid voor de voedingsindustrie opstelt. Op de vraag wie Oos ooit gaat opvolgen zegt hij: ’Ik hoop mijn zoons, maar dat moet echt in iemand zitten.’ Paul van Liempt voelt hem aan de tand over de pieken en dalen van het ondernemerschap.

In het boek Bijlesgeneratie stelt Louise Elffers dat het Nederlandse onderwijssysteem een steeds competitiever karakter krijgt, wat leidt tot ongezonde prestatiedruk bij scholieren en studenten. Onder andere de bloei van het aantal bijlesbureaus zou wijzen op dieper liggende problemen binnen het onderwijs. Haar analyse vond weerklank binnen de onderwijswereld en bereikte ook het Minsterie van OCW. Opvallend is dat in het debat over alternatieve vormen van onderwijs het verhaal van de bijlesbureaus zelf onderbelicht blijft. In dit gesprek vertelt Tom Reckman over zijn bedrijf Athena Studies, waarmee hij studenten door heel Nederland bedient en ze klaarstoomt voor tentamens. Onlangs investeerde durfkapitalist Axivate voor bijna 1 miljoen in zijn bedrijf waarmee hij onder andere de Duitse markt wil veroveren. Hoe kon zijn bedrijf zo groot worden en waarom slaan volgens hem bijlessen zo aan onder studenten? Welke uitdagingen liggen er in Duitsland in het verschiet? Ook vertelt hij over de bredere maatschappelijke

Met veel bombarie lanceerde Facebook een paar weken terug de Libra, een nieuwe digitaal betaalmiddel dat een alternatief moet gaan vormen voor het betalingsverkeer zoals we dat kennen. De plannen deden al snel veel stof opwaaien. Niet alleen banken maar ook beleidsmakers en toezichthouders reageerden argwanend: Is Facebook wel de aangewezen entiteit om dit op te bouwen? Door het schandaal met Cambridge Analytica is in ieder geval duidelijk geworden dat Facebook niet heeft kunnen laten zien dat het om kan gaan met de macht die samengaat met haar immense netwerk. In dit gesprek bespreekt Wouter van Noort, tecbhnjournalist bij NRC, wat de Libra is, de retoriek van Silicon Valley en de inzet van het Westen binnen de AI-wedloop die gaande is met China. Is Libra een noodzakelijk kwaad? Of is het misschien juist een aansporing voor Europa om binnen het proces van digitalisering haar eigen positie in te nemen? Welke overheidstaken gaan techbedrijven in de toekomst nog meer overnemen? David van Overbeek voelt hem hier

Michiel Muller is medeoprichter en CEO van de in 2015 opgerichte online  supermarkt Picnic. Nadat hij eerder met TanGo en Route Mobiel succes  boekte, heeft hij nu zijn zinnen gezet op het transformeren van de  manier waarop mensen boodschappen doen. Door in te zetten op prijs en  gemak hoopt hij de Nederlandse consument te verleiden groente, vlees en  zuivel voortaan door Picnic thuis te laten bezorgen. Sinds de oprichting  is Picnic langzaam uitgebouwd naar verschillende steden in Nederland en  opereert het sinds kort ook in Duitsland. Toch zijn er vraagtekens bij  de gestage groei. Zo heeft Picnic nog geen zwarte cijfers geschreven en  was er recentelijk onenigheid met de FNV omdat Picnic haar medewerkers  niet schaart onder de CAO voor supermarkten. In dit gesprek met Paul van  Liempt vertelt Muller over het verhaal achter Picnic en de uitdagingen  waarmee het kampt. En vooral: hoe zet je een nieuw concept om in een  winstgevend bedrijf in e

Toen Yousef Yousef afstudeerde had hij oorspronkelijk het idee om als  fiscaal jurist samen met zijn broer en zus een advocatenkantoor te  openen. Toch had hij het idee liever ondernemer te worden, net als zijn  vader. Hij raakte betrokken bij een bedrijf dat zich bezighield met iets  waar hij in eerste instantie niet voor was opgeleid. LG Sonic  specialiseert zich namelijk in de bestrijding van algen door middel van  ultrasoon geluid. In gesprek met Paul van Liempt vertelt hij open over  zijn beslissing om ondernemer te worden en welke spanningen en kansen  dat opleverde. Daarnaast geeft hij een kijkje in de moeilijkere  beslissingen die een ondernemer moet maken en hoe hij de juiste mensen  kiest voor zijn organisatie. Ook is hij kritisch op de overheid die  volgens hem nog te weinig doet aan de promotie voor het MKB.

Toen Jaap Koelewijn een aantal jaar geleden in college vroeg hoeveel  studenten CEO van een groot bedrijf wilden worden stak bijna iedereen  zijn hand op. “Pijnlijk,” zegt Jaap Koelewijn, “het zijn er maar enkelen  die het daadwerkelijk halen.” Het is niet alleen ambitie dat ten  grondslag ligt aan deze wens van studenten, ook het imago dat het  grootbedrijf in Nederland heeft draagt bij. En dat is opvallend, want  het grootste gedeelte van de economisch georiënteerde studenten zullen  later toch echt terecht komen in het MKB vanwege het aandeel in de  werkgelegenheid. In dit gesprek met Ad Verbrugge weerspreekt hij een  aantal hardnekkige mythes over het grootbedrijf en het MKB. Volgens  Koelewijn is het bijvoorbeeld helemaal niet zo dat de mensen die  carrière bij een multinational maken per se de briljantste mensen zijn.  Vaker liggen er hele andere factoren ten grondslag aan iemands succes  die op zichzelf niet altijd even positief zijn. Ook

De populariteit van figuren als Jordan Peterson fascineert: Wat heeft de  moderne mens eigenlijk te zoeken in oude mythes, Bijbelverhalen en  traditionele geslachtsopvattingen? Dit lijkt hopeloos achterhaald. Ook  filosoof Gabriël van den Brink zoekt in zijn nieuwe boek naar  antwoorden. Volgens Van den Brink wordt onze tijd gedomineerd door te  smalle mensbeelden -  zoals de homo economicus en de mens als  postmodernist - waarin geen adequaat antwoord wordt gegeven op wat de  mens daadwerkelijk tot mens maakt. Hoewel uiteenlopend van aard hebben  deze twee beelden beiden de neiging de voor-moderne geschiedenis van de  mens te verloochenen, terwijl volgens Van den Brink in ons alledaagse leven allerlei elementen uit de gehele menselijke geschiedenis mee-resoneren, en we dat niet zomaar kunnen negeren. Zo zegt hij over de ideeën van postmodernisten: “Het reduceren van  verschillen tussen man en vrouw tot sociale constructies kan je alleen  maar zeggen

Sinds het begin van dit millennium is de vraag naar ondernemerschap  drastisch veranderd. Het zijn van zzp’er is in, scholen zetten meer in  op vaardigheden die het nemen van initiatief moeten stimuleren en  beleidsmakers willen Nederland competitiever maken door ondernemerschap  te stimuleren. Ook nieuw: nog meer dan vroeger wordt ondernemerschap  gezien als sleutel tot grote maatschappelijke vraagstukken, zoals de  energietransitie. In deze talkshow van Voor de Ommekeer leidt Paul van Liempt daarom een  discussie over ondernemerschap in Nederland met een breed gezelschap  over prangende thema's. Bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs. Want:  hoe stimuleer je een ondernemende mentaliteit, en wat is dat eigenlijk?  Moeten we ondernemerschap als vak aanbieden op school? Ook gaat het over  financiering. Veel banken zijn sinds de kredietcrisis hun  dienstverlening gaan standaardiseren terwijl ondernemers juist maatwerk  en aandacht. Waar moet de

In dit gesprek met Paul van Liempt vertelt De Winter dat journalistiek  en overheid naar zijn mening nog te vaak vervlochten zijn met elkaar. Zo  zegt hij: “De promofilmpjes van de politie zijn vermakelijk en goed,  maar niet journalistiek.” Problemen ontstaan als journalisten de  berichtgeving van de politie of het OM zomaar overnemen. “We maken te  vaak mee dat het verhaal van de politie of andere overheidsbron niet  klopt. Moet het verhaal dan wel gebracht worden?” Ook is hij kritisch op  recente berichtgeving over Chinese spionage en Huawei door de  Volkskrant. “Er stonden geen bronnen bij het recente verhaal over  Huawei. Wordt hier niet iemand onbewust voor het karretje van de  inlichtingendienst gespannen?”, zo vraagt De Winter zich af. Daarnaast  vindt hij de door de minister gebezigde term cyberoorlog niet terecht.  “Cyberwar is een moderne term die wordt gebruikt om zo ongrijpbaar  mogelijk te maken wat er gebeurd. De boodschap tegen d

Bij digitalisering van de rechtspraak denken sommigen al snel aan geautomatiseerde vonnissen opgesteld door robotrechters, maar voor Erik Boerma, rechter en voorzitter van allerhande digitaliseringsprojecten binnen de rechtspraak, komt het in de praktijk toch echt op iets anders neer. De meerwaarde van digitalisering zit hem er vooral in het anders denken en inrichten van het rechtsproces. De burger is nu bijvoorbeeld nog te vaak verdwaald in een jungle van instanties en draagt te veel zijn eigen verantwoordelijkheid als het aankomt op het aangaan van de juiste rechtsprocedure. Dit moet én kan anders, betoogt Boerma. Rechtspraak moet zich meer als dienst presenteren en de burger actief begeleiden door het bureaucratische proces heen. Zo moet de meerwaarde van recht meer naar voren komen. Toch is het niet zo eenvoudig. Een recente poging tot digitalisering van de rechtspraak is finaal onderuitgegaan. Daarnaast staan rechters niet per se bekend om hun innovatiegerichtheid. Wat is er voor nodig om de rechtspraak

Bert-Arjan Millenaar is oprichter van NLC, een investeringsvehikel voor medische innovaties. Het idee achter zijn bedrijf is dat te veel innovaties nog blijven liggen op de plank van medische corporates, waardoor mogelijk waardevolle ideeën niet tot volle wasdom kunnen komen. Hij beschrijft NLC niet als durfkapitalist omdat zij eigenlijk in de voorafgaande fase al overgaan tot investeringen. Daarmee is zijn financieringsmodel ook een stuk risicovoller dan die van durfkapitalisten en zullen er ook innovaties zijn die de eindstreep niet gaan halen. Hoe gaat Millenaar om met deze spagaat? In dit gesprek met Paul van Liempt vertelt hij er over.